Κυριακή 14 Ιουνίου 2026

σοσιαλισμός καὶ θρησκευτικὴ συνείδηση

 

«Ἡ ἐλευθερία τοῦ ἐγωιστῆ ἀνθρώπου εἶναι ἡ βάση καὶ ὁ ἀπαραίτητος ὅρος τοῦ ἀστικοῦ κράτους».

Κὰρλ Μὰρξ

Ὅσον ἀφορᾶ στὴν ἀνάπτυξη τῆς θρησκευτικῆς συνείδησης, δὲν δεχόμαστε τὴν ἀφελῆ καὶ λανθασμένη ἀντίληψη κατὰ τὴν ὁποία ἡ πρόοδος τῆς γνώσης καὶ ἡ ἀλλαγὴ τῆς κοινωνικῆς δομῆς θὰ ἦταν ἐπαρκεῖς γιὰ νὰ καθορίσουν ριζοσπαστικὲς ἀλλαγές. Αὐτὴ ἡ ἀντίληψη ποὺ ἀπορρέει ἀπὸ τὴ φιλοσοφία τοῦ διαφωτισμοῦ καὶ τοῦ ὑλισμοῦ τοῦ XVII αἰῶνα δὲν ἄντεξε στὴ δοκιμασία. Οἱ ρίζες τῆς θρησκείας εἶναι πιὸ βαθιές. […] Δὲν εἶναι ἀλήθεια ὅτι ἡ χριστιανικὴ συνείδηση στέκεται ἀπαραιτήτως ἐμπόδιο στὴν κατανόηση τῶν καθηκόντων καὶ τῶν προοπτικῶν (τῆς οἰκοδόμησης τοῦ σοσιαλισμοῦ) καὶ τῆς δέσμευσης σὲ αὐτὸν τὸν ἀγῶνα. Ἀντίθετα πιστεύουμε ὅτι ἡ φιλοδοξία μιᾶς σοσιαλιστικῆς κοινωνίας ὄχι μόνον μπορεῖ νὰ ἀνοίξει τὸν δρόμο στοὺς ἀνθρώπους ποὺ ἔχουν μιὰ θρησκευτικὴ πίστη, ἀλλὰ μιὰ τέτοια φιλοδοξία μπορεῖ νὰ βρεῖ ἕνα κίνητρο στὴ θρησκευτικὴ συνείδηση ἡ ὁποία καὶ ἡ ἴδια εἶναι ἀντιμέτωπη μὲ τὰ δράματα καὶ τὰ προβλήματα τοῦ σύγχρονου κόσμου […].

Palmiro Togliatti, γ. γ. Ἰταλικοῦ Κομμουνιστικοῦ Κόμματος στο Robert Crawford, Τὶ εἶναι ἡ θρησκεία, μτφρ. Μ. Μπλέτας, ἐκδ. Σαββάλας


Σάββατο 6 Ιουνίου 2026

ἡ ἔσω ὁδὸς τῆς ἀναρχίας

 


Γιὰ νὰ ἀνακτήσει τὸ ἄτομο τὴν αὐτονομία του, θὰ πρέπει νὰ ἀποσπάσει τὸν ἑαυτό του ἀπὸ τὸν ἐξωτερικὸ κόσμο καὶ νὰ στραφεῖ ἐντός του. Αὐτὴ ἡ στροφὴ πρὸς τὰ ἐντὸς περιλαμβάνει ἀκόμα καὶ ἕνα εἶδος μεταφορικῆς αὐτοκαταστροφῆς, ἀλλὰ αὐτὴ εἶναι πού, παραδόξως, ἐπιτρέπει σὲ κάποιον νὰ αἰσθανθεῖ μιὰ βαθύτερη σύνδεση μὲ τὸν κόσμο. […] Ἡ πνευματικὴ αὐτο-εξάλειψη γιὰ τὴν ὁποία μιλάει ὁ Landauer εἶναι, ταυτόχρονα, μιὰ δημιουργία ἑνὸς νέου ἑαυτοῦ ποὺ εἶναι βαθύτερα συνδεδεμένος μὲ τὴ ζωὴ καὶ τὸν κόσμο. Αὐτὴ ἡ πράξη αὐτολύτρωσης, ἢ αὐτοδημιουργίας, ἕπεται, ἀναγκαστικά, τῆς προετοιμασίας τοῦ ἐδάφους, τῆς καταστροφῆς τῶν προϋπαρχόντων ἑαυτῶν ποὺ παραμένουν προσκολλημένοι στὶς ὑπαρχουσες συνθῆκες καὶ κοινωνικὲς σχέσεις.

Saul Newman, ὁ ἀναρχο-μυστικισμὸς τοῦ Gustav Landauer καὶ ἡ κριτικὴ τῆς πολιτικῆς θεολογίας, μτφρ. Κωστὴς Ἀ. Πέτρου, ἐκδ. Firebrand