Ὁ Μπακούνιν γιὰ τὸν Χριστὸ

«Δὲν ξέρουμε σχεδὸν τίποτα γιὰ τὴ μεγάλη κι ἁγιοπρεπῆ αὐτὴ προσωπικότητα... Εἶναι ὅμως βέβαιο ὅτι ἦταν ὁ δάσκαλος τῶν φτωχῶν, ὁ φίλος καὶ παρηγορητὴς τῶν ἐξαθλιωμένων, τῶν ἀγράμματων, τῶν δούλων καὶ τῶν γυναικῶν, κι ὅτι οἱ τελευταῖες τὸν ἀγάπησαν πολύ... Τὸν σταύρωσαν, φυσικά, οἱ ἐκπρόσωποι τῆς ἐπίσημης ἠθικῆς καὶ τῆς δημόσιας τάξης τῆς ἐποχῆς ἐκείνης...

Οἱ μαθητές του κι οἱ μαθητὲς τῶν μαθητῶν του, κατόρθωσαν νὰ ἐξαπλωθοῦν παντού... Παντοὺ ὅπου πήγαιναν τοὺς ὑποδέχονταν μὲ ἀνοιχτὲς ἀγκάλες οἱ δοῦλοι κι οἱ γυναίκες, οἱ δύο πιὸ καταπιεσμένες, πιὸ ταλαίπωρες καί, ὅπως εἶναι φυσικό, πιὸ ἀγράμματες τάξεις τοῦ ἀρχαίου κόσμου. Γιατὶ ἀκόμα καὶ τὸ ὅτι μπόρεσαν νὰ προσηλυτίσουν λίγους ὀπαδοὺς μέσα στὸν προνομιοῦχο καὶ μορφωμένο κόσμο, τὸ χρωστοῦσαν κατὰ ἕνα μεγάλο μέρος, στὴν ἐπιρροὴ τῶν γυναικῶν.

Ἡ πιὸ ἐκτεταμένη προπαγάνδα τοὺς εἶχε σχεδὸν ἀποκλειστικὰ σὰν στόχο τὸ λαό, τὸ δυστυχισμένο κι ἀποκτηνωμένο ἀπ' τὴ σκλαβιά. Αὐτὸ ἦταν τὸ πρῶτο ξύπνημα, ἡ πρώτη πνευματικὴ ἐξέγερση τοῦ προλεταριάτου».

 

«Θεός και Κράτος» (1882), μτφρ. Ν. Αλεξίου - Α. Γκίκα

 

τὰ βουνὰ τῆς ἀδικίας

 

Καὶ τὰ τέσσερα Εὐαγγέλια ἀρχίζουν μὲ τὴν προφητεία τοῦ Ἡσαΐα: «[…] πᾶσα φάραγξ πληρωθήσεται καὶ πᾶν ὄρος καὶ βουνὸς ταπεινωθήσεται […]».

Γιὰ ποιὰ ὄρη καὶ βουνὰ ὁμιλεῖ ὁ Προφήτης; Γιὰ τὴν ἀνισότητα τῶν ἀνθρώπων πάνω στὴ γῆ, γιὰ τὴν ἀδικία τῆς κατανομῆς τοῦ πλούτου, καὶ τὸ σπουδαιότερο, γιὰ τὴν ἄνιση κατανομὴ τῶν παθημάτων· ἀπὸ τὸν «ἀπροσμέτρητο» κόπο μερικῶν μέχρι τὴν «ἀπροσμέτρητη» ἄνεση τῶν ἄλλων· γιὰ τὴν ὑποδούλωση μερικῶν καὶ γιὰ τὴν κατακυρίευση καὶ τὸν ἐκβιασμὸ ἐκ μέρους τῶν ἄλλων. Δυστυχῶς μέχρι σήμερα μόλις καὶ μετὰ βίας συναντοῦμε κάπου στὸν κόσμο τέτοια χριστιανικὴ στάση ἀπέναντι στὸ καθετὶ ποὺ συμβαίνει.

 

Ἁγίου Σωφρονίου τοῦ Ἔσσεξ, Γράμματα στὴ Ρωσία, Ἱ. Μ. Τιμίου Προδρόμου Ἔσσεξ Ἀγγλίας, 2018

Requiem Mediterraneo (ἀπόσπασμα)

 

«Φοβερὸν καὶ παράδοξον μυστήριον»

Ὁ Θεὸς πέθανε! Γιὰ νὰ μὴν ἐπιβληθεῖ, νὰ μὴν ἐκβιάσει.

Σ’ αὐτὴ τὴ λευτεριὰ βλασταίνει καὶ ἡ πίστη καὶ ἡ ἀπιστία. Καὶ

οἱ δύο γυμνές. Ἡ πρώτη γιὰ νὰ συλλάβει καὶ νὰ γεννήσει –

πράξη κατεξοχὴν ἐρωτική. Ἡ δεύτερη κουρελιάζει τὰ «γιὰ νά». Τὰ φοράει, γιατὶ στὴν περπατησιά της ὁ ἄλλος μπορεῖ νὰ κάνει κρύο.

Τὰ ὅρια δυσδιάκριτα, καθὼς «ὑπὸ τῶν ἰδίων δούλων ἐμπαίζεται

ὁ Πλάστης τῶν ἁπάντων»…

W - τοῦ Στέλιου Κουπετώρη

 

γνώση δαγκωμένη - γνώση ἀκέραιη

 

Καὶ μὴ λησμονᾶμε ποτὲ πὼς τὸ μῆλο τῆς γνώσης εἶναι δαγκωμένο. Τὸ μῆλο τῆς ζωῆς εἶναι ἀδάγκωτο. Δὲν εἶναι ἀπὸ τὰ παράξενα; Θὰ νόμιζε κανένας τὸ ἀντίθετο. Καὶ ὅμως.

Ἡ ἀληθινὴ γνώση μεταμορφώνει τὸ γνώστη. Ἡ ἄλλη (δὲ θὰ τὴν ἔλεγα ὁλότελα ψεύτικη) ἀφήνει τὸ γνώστη ἀμεταμόρφωτο ἢ ἀδιάφοοα ἢ ἴδιον. Ἕνας φυσικομαθηματικός, ἕνας ἀστρονόμος, ἕνας σημερινὸς φιλόσοφος ἀκόμα -ὄχι ὁ Σωκράτης- μποροῦν νὰ ζοῦν χώρια ἀπὸ τὴ γνώση τους. Ὁ ἅγιος ὄχι, δὲν μπορεῖ.

 

Ἄλλη ἡ γνώση τοῦ νοῦ· ἄλλη ἡ γνώση τῆς καρδιᾶς. Ἡ γνώση τοῦ νοῦ εἶναι ἡ ἀμετάβατη γνώση ποὺ γνωρίζει ὁ γνώστης (καὶ αὐτὴν μοναχὰ ἐμπιστευόμαστε σήμερα μὲ τὴν ἐπιστήμη μας.) Ἡ γνώση τῆς καρδιᾶς εἶναι ἡ μεταβατικὴ γνώση ποὺ γνωρίζει τὸ γνώστη. Ἡ πρώτη εἶναι αὐτὴ γιὰ τὴν ὁποία ὁ Παῦλος λέει ἄρτι γινώσκω ἐκ μέρους, δηλαδὴ γνώση μερική. Ἡ δεύτερη εἶναι ἐκείνη γιὰ τὴν ὁποία ὁ ἴδιος συμπληρώνει τότε δὲ ἐπιγνώσομαι, δηλαδὴ γνώση ἀκέρια. Καὶ μοιάζει ἡ δεύτερη αὐτὴ γνώση, τοῦ γνώστη γιὰ τὸν ἑαυτό του (ποὺ ἦταν ἡ γνώση τοῦ Σωκράτη) -ἀλλὰ σὲ μικρὸ βαθμό- μὲ τὴ γνώση τοῦ Θεοῦ γιὰ τὸ γνώστη, ποὺ ὁ Παῦλος τὴν ὁρίζει καθὼς καὶ ἐπεγνώσθην, δηλαδὴ ἡ γνώση ποὺ ἔχει ὁ Θεὸς γιὰ τὸ πλάσμα του.

Αὐτὲς εἶναι οἱ τρεῖς γνώσεις τοῦ Παύλου. Ἡ μερικὴ γνώση. Ἡ ἀκέρια γνώση. Καὶ ἡ γνώση τῶν γνώσεων.

 

Ζήσιμος Λορεντζᾶτος, Collectanea, ἐκδ. Δόμος, Ἀθήνα 2009

βλάσφημος συντηρητισμὸς

 

   

[…] Διατηρώντας μὲ κάθε θυσία καὶ γιὰ λόγους καθαρὰ ἐγωιστικοὺς τὶς διακρίσεις μεταξὺ τῶν ἀνθρώπων καὶ τὴν κοινωνικὴ ἀνισότητα, δὲν δικαιολογεῖτε ἁπλῶς τὴ γεμάτη φθόνο καὶ μίσος ἀντίδραση τῶν ἀποκληρωμένων τάξεων. Κάνετε κάτι τὸ χειρότερο - βεβηλώνετε τὸ μυστήριο τοῦ Ἁγίου Μύρου καὶ ἐξαναγκάζετε τοὺς χριστοὺς τοῦ Κυρίου νὰ μεταβληθοῦν σὲ ἐπαναστατημένους σκλάβους. Ὁ νόμος τοῦ Θεοῦ δὲν ἐπικύρωσε ποτὲ τὴν ἀνισότητα τῆς καταγωγῆς ἢ τῆς περιουσίας – καὶ ἂν ἐσεῖς μὲ τὸ βλάσφημο συντηρητισμό σας ὑψώνετε σὲ ἀπόλυτη καὶ αἰώνια ἀρχὴ αὐτὸ ποὺ ἦταν ἁπλῶς μιὰ παροδικὴ κατάσταση, ἀναλαμβάνετε στοὺς ὤμους ὅλες τὶς ἁμαρτίες τοῦ λαοῦ καὶ ὅλο τὸ αἷμα τῶν ἐπαναστάσεων. […]

Ἡ ἰσότητα ποὺ κηρύττει ἡ ’Επανάσταση δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ μιὰ προσπάθεια κοινωνικῆς ἐφαρμογῆς τῆς ζωῆς ποὺ καλοῦνται νὰ ζήσουν ὅλοι οἱ μυρωμένοι χριστιανοὶ μέσα στὴν ’Εκκλησία. […]

Τὸ βάπτισμα τῆς ἐλευθερίας καὶ τὸ χρίσμα τῆς ἰσότητας βρίσκουν τὸ ἐπιστέγασμα καὶ τὴν κορωνίδα τους στὸ μέγα μυστήριον τῆς Εὐχαριστίας ἢ Κοινωνίας, τὸ μυστήριο τῆς ἀδελφωσύνης, ὅλων τῶν ἀνθρώπων, ποὺ ἀποτελεῖ ἐκπλήρωση τῆς προσευχῆς τοῦ Χριστοῦ: 'Ίνα πάντες ἓν ὦσι, καθὼς σύ, Πάτερ, ἐν ἐμοὶ καγὼ ἐν σοί (’Ιωάν. 17, 21) […].

Καὶ έφ’ ὅσον αὐτὴ ἡ μυστηριώδης κοινωνία τοῦ Σώματος τοῦ Θεοῦ εἶναι ἀληθινὴ καὶ πραγματική, τότε μὲ τὴ συμμετοχή μας αὐτὴ γινόμαστε ὅλοι ἀδελφοί, χωρὶς καμιὰ διάκριση τάξεως, φυλῆς ἢ γλώσσας. Γι’ αυτὸ έὰν ἐξακολουθοῦμε νὰ μισοῦμε οἱ μὲν τοὺς δέ, νὰ πολεμοῦμε μεταξύ μας καὶ νὰ ἀλληλοφονευόμαστε, τότε ὄχι μόνο μεταφορικὰ ἀλλὰ πραγματικὰ εἴμαστε ἀδελφοκτόνοι, ὄχι μόνον ἁμαρτάνουμε, ἀλλὰ κυριολεκτικὰ σταυρώνουμε τὸ Σῶμα τοῦ Χριστοῦ καὰ ἀποδεικνύουμε ἄδεια ἀπὸ κάθε περιεχόμενο τὴν χριστολογικὴ πίστη καὶ ὁμολογία τῆς ’Ορθοδοξίας.

Βλαντιμὴρ Σολοβιώφ, Ἡ ὀρθόδοξη χριστολογία γιὰ τὰ κοινωνικὰ προβλήματα,  μτφρ. Δημήτρης Γεωργίου, περ. Σύνορο, τ. 40