πειραματικὸς κομμουνισμὸς καὶ βασιλεία τοῦ Θεοῦ

 

Λέει ὁ Λαντάουερ τὸ 1915: «Ὁ σοσιαλισμὸς εἶναι ἡ ἀπόπειρα νὰ ὁδηγήσουμε τὴν κοινὴ ζωὴ τοῦ ἀνθρώπου σ’ ἕναν δεσμὸ κοινοῦ πνεύματος σὲ ἐλευθερία, δηλαδὴ σὲ θρησκεία». […]

Γιατὶ τὸ πνεύμα τῆς ἀλληλεγγύης μπορεῖ ἀληθινὰ νὰ παραμείνει ζωντανὸ μόνον ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει ζωντανὴ σχέση μεταξὺ τῶν ἀνθρώπων.  […]

Σφάλλει, συνεπῶς, ὁ Κροπότκιν, ὅταν ἀποδίδει τὴν κατάρρευση τῶν πειραματικῶν κομμουνιστικῶν ἀποικιῶν στὸ γεγονὸς ὅτι «θεμελιώθηκαν σ’ ἕνα ἀνάβρυσμα θρησκευτικότητας, ἀντὶ νὰ θεωρήσουν τὴν κοινότητα ἁπλῶς ἕναν τρόπο κατανάλωσης καὶ παραγωγῆς τὸν ὁποῖο ἐπέβαλε ἡ οἰκονομία». Γιατὶ ἀκριβῶς ὅπου μιὰ ἀποικία γεννιέται ὡς ἔκφραση πραγματικῆς θρησκευτικῆς ἔξαρσης καὶ ὄχι ἁπλῶς ὡς ἐπισφαλὲς ὑποκατάστατο τῆς θρησκείας, καὶ ὅπου βλέπει τὴν ὕπαρξή της ὡς ἀπαρχὴ τῆς βασιλείας τοῦ Θεοῦ - αὐτὸ συνήθως ἐνισχύει τὴν ἀνθεκτικότητά της.

 

Μάρτιν Μπούμπερ, Μονοπάτια στὴν οὐτοπία, μτφρ. Βασίλης Τομανᾶς, ἐκδ. Νησίδες

Εὐχαριστία καὶ κοινωνία

 

[…] Ἡ ἀληθινὴ καὶ θετικὴ ἰσότητα, ὅπως ἄλλωστε καὶ ἡ ἀληθινὴ καὶ πραγματικὴ ἐλευθερία, φανερώνεται καὶ πραγματοποιεῖται μὲ τὴν ἀλληλεγγύη, τὴν ἀλληλοσυμπλήρωση καὶ τὴν ἀδελφωσύνη ποὺ κάνουν ὥστε οἱ πολλοὶ νὰ ζοῦν σὰν ἕνα σῶμα, ὡς εἷς ἄνθρωπος. Τὸ βάπτισμα τῆς ἐλευθερίας καὶ τὸ χρίσμα τῆς ἰσότητας βρίσκουν τὸ ἐπιστέγασμα καὶ τὴν κορωνίδα τους στὸ μέγα μυστήριον τῆς Εὐχαριστίας ἢ Κοινωνίας, τὸ μυστήριο τῆς ἀδελφωσύνης, ὅλων τῶν ἀνθρώπων, ποὺ άποτελεῖ ἐκπλήρωση τῆς προσευχῆς τοῦ Χριστοῦ: 'Ίνα πάντες ἓν ὦσι, καθὼς σύ, Πάτερ, ἐν ἐμοὶ κἀγὼ έν σοί (’Ιωάν. 17, 21). Ἐπισυνάγοντας ὅλους τοὺς μαθητάς του σὲ μιὰ κοινωνία, συγκεντρώνοντάς τους γύρω ἀπὸ τὸ αὐτὸ τραπέζι ὁ Ἱησοῦς Χριστὸς ἔσπασε ὅλες τὶς διακρίσεις, κοινωνικές, πολιτικές, ἐθνικές· αὐτὸς ποὺ θέλησε νὰ γίνει ὁ Ἀδελφὸς ὅλων περιέλαβε μέσα στήν ἀδελφωσύνη του ὅλες τὶς τάξεις, ὅλες τὶς κρατικὲς διαρθρώσεις, ὅλες τὶς ἐθνικὲς παραδόσεις. Καὶ ἐφ’ ὅσον αὐτὴ ἡ μυστηριώδης κοινωνία τοῦ Σώματος τοῦ Θεοῦ εἶναι ἀληθινὴ καὶ πραγματική, τότε μὲ τὴ συμμετοχή μας αὐτὴ γινόμαστε ὅλοι ἀδελφοί, χωρὶς καμιὰ διάκριση τάξεως, φυλῆς ἢ γλώσσας. Γι’ αυτὸ ἐὰν ἐξακολουθοῦμε νὰ μισοῦμε οἱ μὲν τοὺς δέ, νὰ πολεμοῦμε μεταξύ μας καὶ νὰ ἀλληλοφονευόμαστε, τότε ὄχι μόνο μεταφορικὰ ἀλλὰ πραγματικὰ εἴμαστε ἀδελφοκτόνοι, ὄχι μόνον ἁμαρτάνουμε, ἀλλὰ κυριολεκτικὰ σταυρώνουμε τὸ Σῶμα τοῦ Χριστοῦ καὶ ἀποδεικνύουμε ἄδεια ἀπὸ κάθε περιεχόμενο τὴν χριστολογικὴ πίστη καὶ ὁμολογία τῆς Ὀρθοδοξίας.

 

 

Βλαντιμὶρ Σολοβιώφ, Ἡ Ὀρθόδοξη χριστολογία γιὰ τὰ κοινωνικὰ προβλήματα, μτφρ. Δημήτρης Γεωργίου, περ. Σύνορο ν. 40, Χειμώνας 1966-1967

 

Ὁ Πάμπλο γιὰ τὸν Ἄρη

 

ἐνάντια στὴ φύση ἡ ἀνισότητα

 

Βίνσεντ Βὰν Γκὸγκ

    (οἱ ἄνθρωποι) προσπαθοῦν νὰ ἀσφαλίσουν καὶ νὰ ἐνισχύσουν τὴν εὔθραυστη ζωή τους στὴν ὁδὸ τῆς κατοχῆς ὑλικῶν ἀγαθῶν καὶ σὲ αὐτὴ τὴν ἐπιδίωξη γιὰ τὴν «ὕλη» διεξάγουν πάλη μὲ τοὺς ὅμοιους μὲ αὐτοὺς ἀδελφοὺς γιὰ κάθε «θέση» καὶ γιὰ κάθε «πράγμα». Απὸ αὐτὸ ἀπορρέει ἡ βία τῶν μὲν ἐπὶ τῶν δέ, ἀπὸ αὐτὸ προέρχονται οἱ κάθε εἴδους ὀριζόντιες διαιρέσεις τοῦ ἑνὸς σώματος τῆς ἀνθρωπότητας καὶ ἡ ἐγκαθίδρυση τέτοιων σχέσεων, ποὺ εἶναι ἐνάντιες στὴν ἀνθρώπινη φύση, ὅπως αὐτὴ δημιουργήθηκε κατ’ ἀρχάς. Αὐτὸ εἶναι ἡ αἰτία ὑπάρξεως «κυρίων» καὶ «δούλων», «ἀνωτέρων» καὶ «κατωτέρων» καὶ κάθε ἄλλης ἀνισότητας στὸ ὑλικὸ καὶ κοινωνικὸ ἐπίπεδο, τοῦ ἄδικου καταμερισμοῦ τοῦ κόπου, τῆς καταπάτησης τῆς ἀνθρώπινης ἀξίας τῶν ἀσθενέστερων καὶ φτωχώτερων καὶ μυρίων ἄλλων μορφῶν βίας καὶ ἐγκλημάτων.

 

ἅγιος Σωφρόνιος τοῦ Ἔσσεξ, Πνευματικὰ Κεφάλαια, Ἱ. Μ. Τιμίου Προδρόμου, Ἔσσεξ, 2021

ἀγάπη ἀκόρεστος

 

• ἀλλὰ ἂς βασιλεύῃ μόνη ἡ ἀγάπη, καὶ δὲν θὰ ὑπάρχῃ ἀνάγκη στρατοῦ ἢ φυλακῶν
• ὁ Κύριος ἀγαπᾶ ἡμᾶς πλεῖον ἢ ἡμεῖς δυνάμεθα νὰ ἀγαπῶμεν ἑαυτοὺς
• ὁ Θεὸς εἶναι Ἀγάπη ἀκόρεστος
• ὅλαι αἱ ἁμαρτίαι εἶναι ὡς σταγὼν ἐνώπιον τοῦ πελάγους τῆς ἀγάπης τοῦ Θεοῦ
• ὅστις όμως δὲν ἀγαπᾶ τοὺς ἐχθρούς, οὗτος δὲν θὰ ἔχῃ εἰρήνην, ἔστω καὶ ἂν εἰσάγουν αὐτὸν εἰς τὸν παράδεισον

 ἅγιος Σιλουανὸς ὁ Ἀθωνίτης

«Μ’ αὐτό ’ναι κομμουνισμός!»

  

- […] ὅσοι εἶναι κοντὰ στὸ Χριστὸ λένε: «Πορεύου καὶ διαμοίρασε τὰ ὑπάρχοντά σου καὶ γίνου ὁ ὑπηρέτης ὅλων». Καὶ θά ’σαι πιὸ πλούσιος παρ’ ὅσο ἤσουν προτήτερα, ἄπειρες φορὲς πλουσιώτερος· γιατὶ δὲν εἶναι μόνο τὸ φαΐ, οὔτε τ’ ἀκριβὰ φορέματα, οὔτε ἡ περηφάνεια κι ὁ φθόνος ποὺ δίνουν τὴν εὐτυχία, μὰ ἡ ἄπειρα πολλαπλασιασμένη ἀγάπη. Δὲ θὰ κερδίσεις ἕναν μικρὸ πλοῦτο, οὔτε ἑκατὸ χιλιάδες, μήτε ἕνα ἑκατομμύριο, μὰ τὸ σύμπαν ὁλάκερο! Τώρα μαζεύουμε δίχως νὰ χορταίνουμε καὶ σπαταλοῦμε τρελλά: τότε, ὅμως, δὲ θὰ ὑπάρχουν οὔτε ὀρφανά, μήτε φτωχοί, γιατὶ εἶν’ ὅλοι δικοί μου, ὅλοι συγγενεῖς μου, τοὺς ἀπόχτησα ὅλους τοὺς ἀγόρασα ὅλους ὣς τὸν τελευταῖο! Σήμερα, δὲν εἶναι κάτι σπάνιο, ἀκόμη κι ὁ πλούσιος, κι ὁ μεγάλος ν’ ἀδιαφοροῦν γιὰ τὸν ἀριθμὸ τῶν ἡμερῶν τους, κι οὔτε ποὺ ξέρουν κ’ οἱ ἴδιοι πιά, τὶ εἴδους καινούργια διασκέδαση νὰ σκαρφιστοῦνε. Τότε, ὅμως, κ’ οἱ μέρες σου κ’ οἱ ὧρες σου θὰ πολλαπλασιατοῦν χίλιες φορές, γιατὶ δὲ θὰ θέλεια πιὰ νὰ χάσεις οὔτε ἕνα ἐλάχιστο δευτερόλεπτο, ποὺ κάθε ἕνα, καὶ τὸ πιὸ ἐλάχιστο, θὰ δίνει τὴ συνείδηση τῆς χαρᾶς στὴν καρδιά σου. Τότε θ’ ἀποχτήσεις τὴ σοφία, ὄχι μόνο ἀπὸ τὰ βιβλία, μὰ γιατὶ θα ’σαι μὲ τὸν ἴδιο τὸ Θεὸ πρόσωπο μὲ πρόσωπο· κ’ ἡ γῆ θ’ ἀπαστράψει περισσότερο ἀπὸ τὸν ἥλιο, καὶ δὲ θὰ ὑπάρχει οὔτε θλίψη, μήτε στεναγμός, μὰ μόνο ἕνας μοναδικός, ἀνεκτίμητος παράδεισος […].

- Μακὰρ Ἰβάνοβιτς! Τὸν διέκοψα, ξαφνικά, ζεσταμένος ἀνυπολόγιστα κι ὁ ἴδιος ἐγὼ (θυμοῦμαι καλὰ κεῖνο τὸ βράδυ), - Μακὰρ ἰβάνοβιτς!

Μ’ αὐτό ’ναι κομμουνισμός, κηρύσσετε, ἀληθινά, τὸν κομμουνισμό!

Φ. Ντοστογιέφσκυ, Ὁ ἔφηβος, μτφρ. Ἄρη Δικταίου

ἐξημέρωση καὶ ἔλεγχος

 

    […] Στὸ Ἒλ Σαλβαδὸρ οἱ Ἱησουΐτες ἔκαναν μιὰ σύσκεψη γιὰ νὰ ἀνακεφαλαιώσουν τὴν κατάσταση στὴν Κεντρικὴ Ἀμερική. Καὶ εἶπαν πὼς ὑπάρχουν δύο ὄψεις τῆς τρομοκρατίας: ἡ μία εἶναι τὸ χαμηλὸ ἐπίπεδο τῆς τρομοκρατίας ποὺ ὑπάρχει πάντα π.χ. μιὰ πολιτικὴ δολοφονία ποῦ καὶ ποῦ γιὰ νὰ ὑπενθυμίζει: «μὴν ξεχνᾶτε πὼς εἴμαστε ἐδῶ κι ἂς μὴ φαινόμαστε πολύ». Αὐτὴ εἶναι ἡ στενὴ ὄψη τῆς τρομοκρατίας.

Μετὰ ὑπάρχει ἡ βαθύτερή της ὄψη, ποὺ καλλιεργεῖται γιὰ καιρὸ καὶ ἐξημερώνει τοὺς ἀνθρώπους. Τοὺς κάνει νὰ ἐσωτερικεύουν τὴ γνώση ὅτι ὑπάρχουν στενὰ ὅρια σ’ αὐτὰ ποὺ ἐπιτρέπεται νὰ κάνουν κι ἂν ξεπεράσουν τὰ ὅρια, θὰ ἔχουν πολὺ σοβαρὰ προβλήματα […]. Ὅταν αὐτὴ ἡ γνώση μπεῖ μέσα στὸν ψυχισμὸ τῶν ἀνθρώπων, τότε, ὅπως λένε, ἔχουν ἐξημερωθεῖ καὶ οἱ ἰσχυροὶ μποροῦν νὰ κάνουν ἐκλογὲς χωρὶς καμιὰ ἀνησυχία. Γιατὶ ὁ κόσμος ἔχει καταλάβει πὼς δὲν ἔχει καμία ἐκλογή. Κι αὐτὸ συμβαίνει σὲ μεγάλο μέρος τοῦ Τρίτου Κόσμου.

Στὶς εὔπορες χῶρες συμβαίνουν ἄλλα παράλληλα πράγματα. Κι ὅλα εἶναι ἐναντίον τῆς παράδοσης τῆς ἐλεύθερης βούλησης. Στὶς δικές μας, τὶς πιὸ ἐλεύθερες κοινωνίες, ἰσχύει ὁ ἔλεγχος τῆς κοινῆς γνώμης πιὸ πολὺ ἀπὸ τὴ βία. Ἔτσι ἐλέγχεται ὁ λαός. […]

 

Νόαμ Τσόμσκι, ἀπὸ τὴν ἐκπομπὴ τῆς ΕΡΤ1 Στὰ μονοπάτια τῆς σκέψης