«μποροῦν ἄραγε νὰ εἶναι χριστιανοί;»

 

  Συνέπειες ὅμως τοῦ «δικαιώματος τῆς ἰδιοκτησίας» καὶ τῆς ἐλευθερίας τῆς πρωτοβουλίας ὑπῆρξαν ἡ συγκέντρωση τοῦ κεφαλαίου, ἡ ἐκμετάλλευση αὐτῶν τῶν «μικρῶν» καὶ ἡ ἀποικιοκρατία τῶν ξανθῶν φυλῶν. Ὡς ἐκ τούτου γεννιέται ἡ ἰδέα τῆς πάλης γιὰ τὴν ἄρση «τῆς ἐκμεταλλεύσεως τοῦ ἀνθρώπου ἀπὸ τὸν ἄνθρωπο». […]

Στοὺς πλουσίους καὶ ἰσχυροὺς τῆς γῆς σπάνια δίδεται ἡ χάρη νὰ ἀκολουθήσουν τὸν Βασιλέα Χριστό. Αὐτοὶ κατ’ οὐσίαν εἶναι ἄξιοι οἶκτου καὶ συμπόνιας γιὰ τὴ μοίρα τους στὸν μέλλοντα αἰώνα. Ἀλλὰ καὶ στὸν παρόντα αἰῶνα, ὅταν ζοῦν μὲ πολυτέλεια καὶ ἀφθονία ἀγαθῶν μεταξὺ τῶν φτωχῶν καὶ τῶν ἀστέγων, μποροῦν ἄραγε νὰ εἶναι χριστιανοί, νὰ ἀκολουθήσουν πραγματικὰ τὸν Χριστό; […]

Ἀντίθετα πρὸς αὐτὴν (τὴν Βασιλεία τοῦ Θεοῦ) εἶναι τὰ βασίλεια τῶν πεπτωκότων ἀνθρώπων, ποὺ στηρίζονται στὴν ὑποδούλωση καὶ ἐκμετάλλευση τῶν ἀδυνάτων ἀπὸ τοὺς ἰσχυρότερους.  

 

Ἁγίου Σωφρονίου τοῦ Ἀθωνίτου, Τὸ μυστήριο τῆς χριστιανικῆς ζωῆς

Ἀπὸ τὴν ἐπιβίωση στὴ ζωὴ

 

[…] Μὲ ἀφθονία χαρίζει ὁ Θεὸς αὐτὰ ποὺ εἶναι πολὺ ἀναγκαιότερα ἀπὸ τὰ χρήματα ὅπως τὸν ἀέρα, τὸ νερό, τὴ φωτιά, τὸν ἥλιο καὶ ὅλα τὰ παρόμοια. Δὲν εἶναι δυνατὸ νὰ πεῖ κανεῖς ὅτι ὁ πλούσιος ἀπολαμβάνει τὸν ἥλιο περισσότερο, ἐνῶ ὁ φτωχὸς λιγότερο· οὔτε εἶναι δυνατὸ νὰ πεῖ ὅτι αὐτὸς ποὺ πλουτίζει ἀναπνέει περισσότερο ἀέρα ἀπὸ τὸν φτωχό· ἀλλὰ τὰ πάντα ὑπάρχουν ἐνώπιόν μας πρὸς ἰσότιμη καὶ κοινὴ μετοχή. Γιὰ ποιὸν λόγο λοιπόν, ἐνῶ ἀπὸ τὴ μιά, ὁ Θεὸς ἔφτιαξε κοινὰ τὰ σπουδαιότερα καὶ ἀναγκαιότερα γιὰ τὴ συντήρηση τῆς ζωῆς μας, ἐνῶ αὐτὰ ποὺ εἶναι μικρότερης σημασίας καὶ εὐτελέστερα, ἐννοῶ δηλαδὴ τὰ χρήματα, δὲν εἶναι κοινά; Γιὰ νὰ συγκροτεῖται ἡ ζωὴ καὶ νὰ ἀθλούμαστε στὴν ἀρετή. […]

 

ἅγ. Ἰωάννη Χρυσοστόμου, Ὁμιλία εἰς ἀδριάντας

 

(Ἡ μοιρασιὰ εἶναι ἐλευθερία καὶ γνώρισμα μεταποίησης τῆς ἐπιβίωσης σὲ ζωή)

συσώρρευση κεφαλαίου - ἀποξενωμένη ζωὴ

 

    […] Αὐτὴ η ἐπιστήμη τῶν θαυμάτων τῆς βιομηχανίας εἶναι ταυτόχρονα ἡ ἐπιστήμη τοῦ ασκητισμοῦ, καὶ τὸ πραγματικό της ἰδανικὸ εἶναι ὁ ἀσκητὴς ποὺ εἶναι ἁρπακτικὸς καὶ φιλάργυρος καὶ ὁ ἀσκητὴς ποὺ εἶναι παραγωγικὸς δοῦλος. Τὸ ἠθικό της ἰδανικὸ εἶναι ὁ ἐργάτης ποὺ τοποθετεῖ ἕνα μέρος ἀπὸ τοὺς μισθούς του σὲ ἀποταμιεύσεις καὶ ἀνακάλυψε μάλιστα καὶ μιὰ τέχνη πρόθυμη νὰ ἐξυψώσει αὐτὴ τὴν εὐχάριστη μικρὴ ἰδέα καὶ νὰ παρουσιάσει μιὰ συγκινητικὴ παραλλαγή της στὴ σκηνή. Ἔτσι ἡ πολιτικὴ οἰκονομία εἶναι -μ’ ὅλη τὴν κοσμική της καὶ ἐπιδεικτικὴ ἐμφάνιση- μιὰ πραγματικὴ ἠθικὴ ἐπιστήμη, ἡ πιὸ ἠθικὴ ἐπιστήμη. Ἡ αὐταπάρνηση, ἡ ἄρνηση τῆς ζωῆς καὶ ὅλων τῶν ἀνθρώπινων ἀναγκῶν, εἶναι τὸ πρωταρχικό της δόγμα. Ὅσο λιγότερο τρῶς, πίνεις, ἀγοράζεις βιβλία, πηγαίνεις στὸ θέατρο, στὸ χορό, στὴν μπυραρία, ὅσο λιγότερο ἀγαπᾶς, σκέφτεσαι, γενικεύεις, τραγουδᾶς, ζωγραφίζεις, κτλ., τόσο περισσότερο ἀποταμιεύεις καὶ τόσο μεγαλύτερος, θὰ γίνει αὐτὸς ὁ θησαυρὸς ποὺ δὲ μποροῦν νὰ τὸν καταναλώσουν οὔτε ὁ σκῶρος, οὔτε τὰ σκουλήκια – τὸ κεφάλαιό σου.

Ὅσο λιγότερο εἶσαι ἐσὺ ὁ ἴδιος, τόσο λιγότερη εἶναι ἡ ἔκφραση ποὺ δίνεις στὴ ζωή σου, ὅσο περισσότερα ἔχεις, τόσο περισσότερο ἀλλοτριώνεται ἡ ζωή σου καὶ τόσο περισσότερο ἀποθηκεύεις τὴν ἀποξενωμένη σου ζωή. Κάθε τι ποὺ ὁ πολιτικὸς οἰκονομολόγος παίρνει ἀπὸ σένα σὲ ζωὴ καὶ ἀνθρωπιά, σοῦ τὸ ἀποδίδει μὲ τὴ μορφὴ χρήματος καὶ πλούτου. […] 

 

Κὰρλ Μάρξ, Οἰκονομικὰ καὶ Φιλοσοφικὰ Χειρόγραφα    

ἡ ἐλευθερία καὶ ἡ αὐτοκαταδίκη της

 

Μανώλης Πολυμέρης

    Ὁ ἄνθρωπος πρέπει νὰ διανύση τὸ δρόμο τῆς ἐλευθερίας, ἀλλὰ ἡ ἐλευθερία μεταβάλλεται σὲ δουλεία καὶ καταστρέφει τὸν ἄνθρωπο, ὅταν αὐτὸς στὴν ἄγρια ὁρμὴ τῆς ἐλευθερίας δὲν ἀναγνωρίζη τίποτα πιὸ πάνω ἀπὸ τὸν ἑαυτό του. Κι ὅταν δὲν ὑπάρχει τίποτα πιὸ ψηλὰ ἀπὸ τὸν ἄνθρωπο, τότε οὔτε καὶ ὁ ἴδιος ὑπάρχει. Κι ὅταν ἡ ἐλευθερία δὲν ἔχη κανένα περιεχόμενο, κανένα ἀντικείμενο, κανένα δεσμὸ ἀνάμεσα σ’ αὐτὴν τὴν ἴδια καὶ τὴ θεία ἐλευθερία, τότε καὶ ἡ ἴδια ἡ ἐλευθερία ἐκμηδενίζεται. Κι ὅταν τὰ πάντα ἐπιτρέπωνται στὸν ἄνθρωπο, τότε ἡ ἐλευθρία ὑποδουλώνεται μέσα στὸν ἴδιο τὸν ἑαυτό της. Κι αὐτὴ ἡ ὑποδούλωση σημαίνει τὴν καταστροφὴ τοῦ ἀνθρώπου.

[…] ὁ Χριστὸς δὲν εἶναι ἐξωτερικὸς νόμος, ὀργάνωση ζωῆς στὰ πλαίσια τὰ νομικά. Ἡ βασιλεία του δὲν ἔχει μέτρα κοσμικά. Ὁ Ντοστογιέφσκι ἐν προκειμένῳ ἐπισημαίνει αὐστηρότατα ὅλους τοὺς ἐκτροχιασμοὺς τοῦ Χριστιανισμοῦ πρὸς τὴν περιοχὴ μιᾶς θρησκείας τῆς ἀνάγκης καὶ τοῦ καταναγκασμοῦ. […]

Αὐτὴ λοιπὸν εἶναι ἀπὸ τὶς πιὸ μεγάλες ἀποκαλύψεις τῆς μεγαλοφυΐας τοῦ Ντοστογιέφσκι: εἶναι πέρα γιὰ πέρα ἀκατόρθωτο στὸν ἄνθρωπο νὰ διατηρήσῃ τὴν ἀρχικὴ ἐλευθερία τοῦ πνεύματος, ὅταν βαδίζῃ στὸ δρόμο τῆς αὐθαιρεσίας. Ὁ στραγγαλισμὸς τῆς ἐλευθερίας τοῦ πνεύματος εἶναι γεγονὸς ἀναπόδραστο. «Ἀρχίζοντας μὲ τὴν ἐκδήλωση τῆς ἀπόλυτης ἐλευθερίας», λέγει ὁ Σιγκαΐλοφ, «κατέληξα στὸν ἀπεριόριστο δεσποτισμό».

 

 

Νικόλαος Μπερδιάγιεφ, Τὸ πνεύμα του Ντοστογιέφσκι, μτφρ. Νίκου Ματσούκα, ἐκδ. Πουρναρᾶ

 

τὰ κατὰ Ματθαῖον Πάθη (Π. Π. Παζολίνι)

 «Ἔκανα τὸ πᾶν γιὰ νὰ διαφυλάξω καὶ ν’ ἀντλήσω τὴν πραγματικότητα τῆς διήγησης τοῦ Ματθαίου, κι αὐτό, μὲ πολεμικὴ διάθεση: ἐνάντια στὸν φανατισμὸ ἑνὸς ὁρισμένου μαρξισμοῦ κι ἑνὸς ὁρισμένου λαϊκισμοῦ». (Π. Π. Παζολίνι)

Ὅτε ἐν τῷ τάφῳ σαρκικῶς, θέλων συνεκλείσθης […] 

ἅπαντα ἐκένωσας, Χριστὲ βασίλεια.

ἀνύπαρκτη ἡ συνεπὴς ἀθεΐα

 

«ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ εἶναι ἡ βασιλεία τῆς ἐλευθερίας, εἶναι ἀναρχία […]

Essai d’ autobiographie spirituelle

 

    […] Πρέπει νὰ ἀναγνωρισθεῖ πὼς παντελῶς συνεπὴς ἀθεΐα δὲν ὑπάρχει. Ὁ ἄνθρωπος περισσότερο κλίνει πρὸς τὴν εἰδωλολατρία, παρὰ πρὸς τὴν ἀθεΐα. Ἀναγνωρίζει τὸ «θεῖο» ἀκόμη κι ὅταν ἀρνεῖται τὸν Θεό, καὶ ὑπάρχει ἐντός του μιὰ ἀνάγκη τοῦ «θείου», ποὺ δὲν μπορεῖ νὰ τὴν ὑπερνικήσει. Θεοποιεῖ τὰ πιὸ διάφορα ἀντικείμενα· θεοποιεῖ τὸν κόσμο, τὸν ἄνθρωπο, τὴν ἀνθρωπότητα· θεοποιεῖ τὴν κοινωνία, τὸ Κράτος, τὸ ἀφηρημένο καλὸ ἢ τὴν ἀφηρημένη δικαιοσύνη, ἢ τὴν ἐπιστήμη· θεοποιεῖ τὴν φυλή, τὴν ἐθνικότητα ἢ τὴν κοινωνικὴ τάξη· θεοποιεῖ μιὰ συγκεκριμένη κοινωνικὴ δομή, τὸν σοσιαλισμό, καὶ κατασκευάζει ἕναν Θεὸ ἀπὸ τὴν ἀθεΐα του.

Ἡ ὕπαρξη τοῦ θείου καὶ τοῦ ἱεροῦ βρίσκονται a priori σ’ ὅλες τὶς ἀνθρώπινες ἀξιολογικὲς κρίσεις καὶ σὲ κάθε στάση τοῦ ἀνθρώπου ἔναντι τῆς ζωῆς. Ὁ ἄθεος μπορεῖ ἀπὸ τὴ φύση του νὰ εἶναι πολὺ θρησκευτικὸς τύπος. Οἱ ἄθεοι μαρξιστὲς εἶναι μεγάλοι πιστοί. […]

 

Νικόλαος Μπερντιάεφ, Ἀλήθεια και Ἀποκάλυψη, εἰσαγωγὴ-μετάφραση-σημειώσεις Χρήστου Μαλεβίτση, ἐκδ. Ἁρμός

ἡ διαύγεια τοῦ νιτσεϊκοῦ ἀντίχριστου

 

· Σὲ ὁλόκληρη τὴν ψυχολογία τοῦ «Εὐαγγελίου» λείπει ἡ ἔννοια τῆς ἐνοχῆς καὶ τῆς τιμωρίας· τὸ ἴδιο καὶ ἡ ἔννοια τῆς ἀνταμοιβῆς. Ἡ «ἁμαρτία», κάθε σχέση ἀπόστασης μεταξὺ Θεοῦ καὶ ἀνθρώπου ἐξαλεί
φεται - ἀκριβῶς αὐτὸ εἶναι οἱ «καλὲς εἰδήσεις». Δὲν δίνονται ὑποσχέσεις γιὰ τὴ μακαριότητα, αὐτὴ δὲν ἐξαρτᾶται ἀπὸ ὅρους: εἶναι ἡ μοναδικὴ πραγματικότητα – τὰ ὑπόλοιπα εἶναι σημάδια γιὰ νὰ μιλοῦμε γι’ αὐτήν…

· Ἡ «βασιλεία τῶν οὐρανῶν» εἶναι μιὰ κατάσταση τῆς καρδιᾶς - ὄχι κάτι ποὺ ἔρχεται «πάνω ἀπὸ τὴ γῆ» ἢ «μετὰ τὸν θάνατο».

· ὁ αὐθεντικός, ὁ πρωταρχικὸς χριστιανισμὸς θὰ εἶναι δυνατὸς σὲ ὅλες τὶς ἐποχές… Ὄχι μιὰ πίστη, ἀλλὰ μιὰ πρακτική, προπαντὸς ἕνα «νά-μήν-κάνεις-πολλά», νὰ εἶσαι ἀλλιῶς…

· Ἡ ἠθικὴ εἶναι ὁ καλύτερος τρόπος γιὰ νὰ σέρνεις ἀπὸ τὴ μύτη τὴν ἀνθρωπότητα.

 

Φρίντριχ Νίτσε, Ὁ Ἀντίχριστος, μτφρ. Ζήσης Σαρίκας, ἐκδ. Πανοπτικὸν